2918 Sayılı Kanun'un Sürücü Belgesiyle İlgili Hükümleri (Madde 41–47)
Kanunun 41. maddesi, motorlu taşıt kullanabilmek için ilgili sınıfta geçerli sürücü belgesine sahip olunması gerektiğini açıkça düzenlemektedir. 42. madde ise sürücü belgesi sınıflarını (A1, A2, A, B, C1, C, D1, D, BE, CE, DE vb.) ve her sınıf için asgari yaş sınırlarını belirlemektedir.
Madde 44 kapsamında sürücü belgelerinin periyodik olarak yenilenmesi zorunludur. Yenileme sırasında ilgili kişinin araç kullanmaya engel sağlık sorununun bulunmadığını belgeleyen sürücü sağlık raporu ibraz edilmektedir. Madde 47 ise usulsüz olarak araç kullananlar ve belge yükümlülüklerini yerine getirmeyenlere uygulanacak idari para cezalarını düzenlemektedir.
Karayolları Trafik Yönetmeliği ve Sağlık Raporu Zorunluluğu
2918 Sayılı Kanun'a dayanılarak çıkarılan Karayolları Trafik Yönetmeliği (18 Temmuz 1997 tarih ve 23053 sayılı Resmî Gazete), sürücü sağlık raporunun içeriğini ve hangi hekim tarafından düzenleneceğini ayrıntılı biçimde düzenlemektedir. Yönetmeliğe göre:
- Sürücü sağlık raporu, aile hekimi dahil yetkili sağlık kuruluşlarından alınabilir.
- Görme, işitme ve motor fonksiyonları değerlendiren muayene yapılmalıdır.
- B sınıfı için rapor genellikle tek hekim imzasıyla yeterliyken, profesyonel sınıflar (C, D) için daha kapsamlı heyet raporu istenebilir.
- Raporun tarihi, NVİ başvurusu sırasında geçerlilik koşulunu sağlamalıdır (genellikle 3 ay).
Süresi Dolan Ehliyette Yasal Süre ve Cezalar
2918 Sayılı Kanun'un 47. maddesi uyarınca süresi dolmuş sürücü belgesiyle araç kullananlar idari para cezasına muhatap olabilir. Sürücü belgeleri geçerlilik süresinin dolmasından sonra da yasal olarak araç kullanmaya izin vermez; trafik denetimlerinde süresi geçmiş belge tespit edildiğinde cezai işlem uygulanmaktadır.
Sürücü belgenizin bitiş tarihini e-Devlet üzerinden kontrol edebilirsiniz. Süreniz dolmadan en az 1 ay önce NVİ randevusu almanız önerilmektedir.
Sürücü Sağlık Raporu Nasıl Alınır?
Sürücü sağlık raporu almak için aşağıdaki adımları izleyebilirsiniz:
- Aile hekiminize başvurun: B sınıfı (otomobil) için aile hekimi yetkilendirilmiş durumdadır; randevu gerekmeden başvurulabilir.
- Devlet hastanesi polikliniği: Daha kapsamlı sınıflar (C, D) veya ek değerlendirme gerektiren durumlar için devlet hastanesi muayenesi gereklidir.
- Özel sağlık kuruluşu: Karayolları Trafik Yönetmeliği kapsamında yetkilendirilmiş özel klinikler de rapor düzenleyebilir.
Raporda “araç kullanmaya engel hali yoktur” ibaresi yer almalı, hekim imzası ve kurum kaşesi bulunmalıdır. Fotoğraflı düzenlenmesi gerektiği durumlarda bu hususa dikkat edin.
Kan Grubu Beyanı Yükümlülüğü
Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 77. maddesi uyarınca sürücü belgesi sahiplerinin kan grubunu beyan etmesi zorunludur. Bu beyan, trafik kazası gibi acil durumlarda müdahale kolaylığı sağlamak amacıyla getirilmiştir. Kan grubu beyanı için:
- •Kan grubunu gösteren bir sağlık kuruluşu belgesi (kan grubu kartı, tahlil sonucu)
- •Sürücü sağlık raporuna ek olarak NVİ'ye ibraz edilir
- •e-Devlet üzerinde kayıtlı kan grubu bilgisi varsa beyan yeterli sayılabilir
Ehliyet Yenileme için Eksiksiz Belge Listesi
NVİ müdürlüğüne 2026 yılında ehliyet yenileme başvurusu için götürmeniz gereken belgeler:
- T.C. kimlik kartı— Asıl
- Mevcut sürücü belgesi— Kayıp/çalıntı değilse
- Sürücü sağlık raporu— Son 3 ay içinde alınmış
- Biyometrik fotoğraf— 1 adet, ICAO standardı
- Kan grubu beyanı veya belgesi— Sağlık kuruluşundan
- Değerli kağıt / harç ödemesi— PTT, vergi dairesi veya e-Devlet